Çin’in çalışma koşulları kötü işyerleri öğrencileri sömürüyor
Apple’ın yeni iPhone 5’inin fazlasıyla abartılı şekilde piyasaya sürülmesinin ardındaki acımasız gerçek,  Çin’in Taiyuan kentindeki binlerce Foxconn işçisinin güvenlik görevlileriyle ve polisle çatıştığı geçtiğimiz hafta meydana çıktı. Olaya, görünüşte güvenlik görevlilerinin saldırgan tavrı yol açmıştı ama o, bunun çok daha ötesinde, ücretler ve çalışma koşulları üzerine gerilimi açığa vurdu. 
Foxconn gibi büyük şirketler, her düzeyde Çinli yetkililerin desteğiyle, öğrencilerin ucuz işgücü olarak yaygın şekilde sömürülmesiyle ilgilenmektedirler. Bu uygulama bir mesleki eğitim biçimi olarak haklı çıkartılırken, öğrenciler uzun saatler boyunca sıkı disiplin altında, sıradan, sürekli tekrarlanan görevleri yerine getirirler.
Hong Kong’da yayınlanan Ming Pao Daily gazetesi, 6 Eylül günü, Anhui eyaletindeki Huai’an kentinde birkaç yüksek okulun ve üniversitenin öğrencilerinden, Foxconn’un Fuyu Electronic Technology (Huai’an) Co. Ltd. şirketinde iki aylık bir staj yapmalarını istediği gerçeğini aydınlattı. Staj, öğrenci değerlendirmesinin bir parçasıydı ve ona katılmayanlar diploma alamayacaktı. 
Ming Pao Daily, öğrenciler Eylül ayı başında geri döndüklerinde, onlara staj yerlerini bireysel olarak aramak yerine topluca büyük işletmelere, asıl olarak da Foxcoon’a yerleştirileceklerinin söylendiğini belirtiyor. Kimi enstitüler sayıları 2.500’ü bulan öğrencileri Foxcoon’un fabrikalarına göndermişti. Öğretim görevlileri, öğrencilere, açıkça, “kısacası, Foxcoon’un Apple cep telefonlarının piyasaya sürülmesine hizmet edeceksiniz” demişti.
Uzun süredir Foxcoon’da çalışan bir işçi, gazeteye, şirketin yaz tatilinin sonunda çok sayıda insan işten ayrıldıktan sonra yüklü iPhone 5 siparişleri aldığını ve bunun bir işgücü eksikliğine yol açtığını söyledi. Düşük maliyetli öğrenci işçilerden, Apple’ın yeni telefonunun piyasaya sürülme günü olan 12 Eylül’e kadar, bu boşluğu doldurmak için yararlanıldı.
Nanfang People Weekly gazetesi, Eylül ayı içinde aynı fabrikadaki öğrenci işçilere yönelik kendi incelemesini yaptı. Jiangsu Maliye, Meslek ve Teknik Yüksek Okulu’nun üçüncü sınıfında genç bir kadın olan Yu Lu, geçtiğimiz yıldan bu yana Foxcoon’daki ikinci “staj”ını yapmaya zorlanmış. O, Apple’ın veri kablolarını yapan üretim hattında çalışıyor ki bu “ilkokul çocuğunun bile yapabileceği ve mesleki beceriyle ilişkisi olmayan” basit işlemleri içeren bir görev.
Yu, sabahları yalnızca on dakika ara verilen işin ağır olduğunu anlatıyor. Onların iş sözleşmelerinde, Foxcoon işgününün sekiz saatle sınırlı olduğunu kabul ediyor. Gerçekte ise öğrenciler her gün 2-3 saat fazladan çalışmak zorunda. Onlar, bir saatlik öğle yemeği arası dışında sabah 8’den akşam 9:30’a kadar aralıksız çalışıyorlar. Bazen, öğrencilerden ertesi sabaha kadar 12 saatlik gece vardiyasında çalışmaları isteniyor.
Yu, denetleyicilerin çok küfürbaz ve saldırgan olduğu üretim hattındaki disiplinin çok sert olduğunu anlatıyor: “Çalışma saatleri sırasında tuvalete gitmek istersen onun [denetleyicinin] yüzüne dikkat etmen gerekir. Eğer denetleyicin kötü biriyse, tuvalete gitmeye bile izin verilmez.”
Öğrencilerin eline, geçen yıl, 110 Yuan konaklama ve her öğün için 4,5 Yuan kesilmeden önce, yalnızca ayda 1.320 Yuan (210 Dolar) geçmiş. Yu, “son derece kalabalık ve havasız olan yatakhanede 10 kişi vardı” diyor. O, sıkça, telefonda anne-babalarına koşulların dayanılacak gibi olmadığından şikâyet eden genç kadınları işitmiş. İşçilerin -2010’da Foxcoon fabrikalarında 14 kişinin ölüme atlamasında olduğu gibi- intihar etmesini önlemek için, yatakhanelerin her katında, ikinci kattan başlayarak ağlar bulunuyor. 
Foxcoon, öğrenci emeğinin sömürülmesinde yalnız değil. China Labor Watch’ın kısa süre önce yaptığı bir inceleme, elektronik devi Samsung’un kapsamlı şekilde öğrencilerden yararlandığını gösteriyor. Samsung’un Huizhou’daki Hager Guoli Ltd. adlı fabrikasında, 2.000 kişilik işgücünün yüzde 60-80’i öğrencilerdi. Şirket, yalnızca Guangdong eyaletinde değil ama Chongqing ve Guizhou gibi uzak bölgelerdeki yerel yüksek okullar ve teknik liseler ile de “ortaklık” kurmuştu. Fabrika, asıl olarak ABD ve Avrupa’nın yanı sıra Ortadoğu’ya dışsatım için cep telefonları, DVD ve MP3 çalıcılar ve müzik setleri üretmektedir. O, aynı zamanda Motorola ve LG gibi diğer uluslararası dev şirketlerin de ihtiyacını karşılıyor.
İşçilerin bir kesimi Çin’deki yasal çalışma yaşı olan 16’nın altındaydı. Yetişkinlerin işini yapan (günde 11 saat, ayda 26-28 gün çalışan ve yetişkin işçinin maaşının yalnızca yüzde 70’ini alan) en az bir düzine çocuk işçi vardı. 14 yaşında bir kız olan Wu Xiaofang kısa süre önce işten yatakhaneye giderken yaralanmıştı. O merdivenlerden yuvarlanmıştı ve çalışamıyordu ama şirket onu hastaneye götürmeyi ya da hasta raporu vermeyi reddetmiş, Wu Xiaofang altı günlük ücretini alamamıştı.
Bu sömürüden bütün yönetim mercileri sorumludur. 2006 yılında, Eğitim Bakanlığı, “mesleki eğitimin kalitesini kapsamlı bir şekilde arttırmak için” bir dizi tavsiyede bulundu. Meslek okulları güçlü bir şekilde “eğitimi sanayi ile birleştirmek”; özünde şirketlere “devlet tarafından onaylanmış” öğrenci emeğine erişim sağlamak zorundaydı.
Hükümet ve şirketler keyifli bir mali ilişki oluşturmuştur. Yerel yönetimler ücret maliyetlerini azalmada şirketlere yardımcı olmak için öğrenci işçiler sağlıyor. Buna karşılık, okullar Foxcoon’dan ve diğer şirketlerden “rüşvet” ve “aracılık ücreti” olarak para aldıkları için, hükümetler eğitim harcamalarını kısabilmektedirler. Örneğin, Foxcoon Huai’an’da gönderdiği her öğrenci için okula 500 Yuan öderken, yönetim 100 Yuan vermektedir. 
Bu öğrencilerin kötü durumu, bir bütün olarak işçi sınıfının Apple ve Samsung gibi uluslararası dev şirketler tarafından Foxcoon gibi fason üreticileri dolayımıyla vahşice sömürüsünün yalnızca bir ifadesidir. Hızlanan ekonomik kriz ile ABD’deki ve Avrupa’daki tüketici harcamalarının azalması, şirketlerin kâr oranlarını korumak için kötü koşullarda çalışan işgücünün her zamankinden fazla sömürüsünü tetikleyen Çinli üreticilerin karşılaştığı rekabet baskısını yoğunlaştırıyor.
İngilizce özgün metin için bkz.