Batılı güçler Libya’da askeri operasyonlara hazırlanıyor

New York Times gazetesi, 8 Mart Salı günü, ABD Savunma Bakanı Ashton Carter’ın Libya genelinde geniş çaplı askeri operasyonlar için Beyaz Saray’a detaylı bir plan sunduğunu bildirdi.

Tasarı, 22 Şubat günü, Carter tarafından, ABD Başkanı Barack Obama’nın üst düzey ulusal güvenlik danışmanlarına sunulmuş. Pentagon’un Afrika Komutanlığı ve Ortak Özel Operasyonlar Komutanlığı (JSOC) tarafından hazırlanan operasyon, söylendiğine göre, Irak ve Şam İslam Devleti’ne (IŞİD) ait olduğu belirlenen 30 ile 40 arası hedefe karşı hava saldırılarını kapsayacak.

Adı açıklanmayan hükümet yetkililerine atıfta bulunan Times, Obama tarafından plan onaylandığında, IŞİD benzeri İslamcı unsurları kapsayan çeşitli ABD destekli milislere de hava koruması sağlanırken, savaş uçaklarının sözümona IŞİD’in eğitim kamplarına, komuta merkezlerine ve cephane depolarına yönelik saldırılar başlatacağını bildirdi.

Alışıla geldiği gibi, Times’ın haberi, Obama yönetiminin Libya’nın istikrarsızlaşmasının ve bölge genelinde IŞİD’in ve diğer İslamcı milislerin büyümesinin sorumluluğunu taşıdığına değinmiyordu.

Bingazi’deki hükümet karşıtı protestocuları sözde yaklaşan bir katliamdan “koruma sorumluluğu” yasal maskesi altında ABD ve onun Avrupa’daki emperyalist müttefikleri, petrol zengini ülkenin uzun zaman liderliğini yapan Muammer Kaddafi’yi devirmek için, 2011 yılında bir rejim değişikliği operasyonu başlatmıştı.

Obama’nın Dışişleri Bakanı Hillary Clinton’ın başını çektiği sözde insani operasyon, daha sonra, yaklaşık 30.000 insanın ölümü; Kaddafi’nin vahşice linç edilerek öldürülmesi; Libya’nın rekabet içindeki çok sayıda hizip arasında fiilen bölünmesi; Ortadoğu ve Batı Afrika genelindeki ülkelerin istikrarsızlığı ile sonuçlandı.

2011 yılından bu yana ABD ve onun müttefikleri, Libya’da defalarca hava saldırıları ve Özel Kuvvet baskınları düzenledi. ABD’li yetkililer daha geniş askeri operasyonlar için planlarının ne olursa olsun devam edeceğinde ısrar etmişti. Geçtiğimiz ay, ABD, Libya’nın batısındaki Tunus sınırına yakın sözde IŞİD eğitim kampına yönelik en az 50 kişinin öldüğü bir hava saldırısı başlatmıştı.

Fox News’in Pazartesi gecesi ev sahipliği yaptığı bir televizyon açık oturumunda, 2016 başkanlık ön seçimlerinde yarışı önde götüren Demokratların adaylarından Clinton, Libya’ya ABD Özel Kuvvetleri’nin konuşlandırılmasını desteklediğini ve Amerikan askeri operasyonlarının genişletilmesinden yana olduğunu ifade ederek, bir kez daha, müdahale hamlesine öncülük etmek istedi.

Clinton, izleyicilere, “haber başlıkları ve anlatılanlardan bildiğiniz gibi, biz zaten, IŞİD liderlerini yakalamak için Özel Kuvvetleri, hava saldırılarını kullanıyoruz” dedi. “Biz, [Libyalılara] teröristlere karşı sadece Özel Kuvvetler ve hava saldırıları ile değil, aynı zamanda sınırlarını güvence altına almakta onlara yardım ederek ve karşılaştıkları iç sorunlardan bazıları ile başa çıkarak destek olmalıyız”

ABD ve onun Avrupalı müttefiklerinin resmi tutumu, Libya’da bir ulusal birlik hükümeti kurulana kadar askeri operasyonlar düzenlenmesini bekletmek olmakla birlikte; halihazırda, yüzlerce Özel Kuvvet askeri, Libya’ya çok daha büyük bir saldırının ön hazırlığını yapmak için son birkaç haftadır gizlice Libya’ya konuşlandırılmış duruma. ABD, Fransa ve Büyük Britanya’dan uçaklar da, ülke genelinde keşif uçuşları yapıyor.

ABD, Britanya, İtalya ve Fransa’dan askerler, ülkenin kontrolü için birbirleriyle mücadele etmelerine ek olarak, Sirte kentini merkez alan IŞİD’in büyüyen bir kolu ile karşı karşıya gelen milisleri eğitmek ve silahlandırmak için Libya’nın batısındaki Misrata’ya ve doğusundaki Bingazi’ye konuşlandırıldılar.

Destek alan ana gruplar, Trablusgarp merkezli İslamcı Genel Ulusal Kongre’ye sadık El Kaide bağlantılı savaşçıları kapsayan Libya Şafağı Güçleri ve CIA destekli Libyalı general Khalifa Hifter komutası altında olanlar dahil olmak üzere Tobruk merkezli Temsilciler Konseyi’ne sadık güçlerdir.

Özellikle İtalya, eski sömürgesine hakim olma bakımından yeni askeri operasyonların başlaması hazırlıklarında önemli bir rol oynuyor. Ortak bir askeri harekat merkezi Roma’da kurulmuş durumda. ABD’ye, Sicilya’daki Sigonella hava üssüne yerleştirilen güçlendirilmiş uçakları ve insansız hava araçlarını kullanarak, Libya’da konuşlanan Özel Kuvvetler’in savunulmasında hava saldırıları gerçekleştirmesi için izin verilmek üzere Şubat ayında bir anlaşmaya varıldı. 

Geçtiğimiz Cuma günü, ABD’nin İtalya Büyükelçisi John Philips, Corrieredella Sera gazetesine, İtalya’nın IŞİD ile mücadele etmek için Libya’ya 5.000 asker göndermeye hazırlandığını söyledi. Philips, “Trablusgarp’ı güvenli hale getirmemiz ve IŞİD’in artık rahatça saldırmamasını sağlamamız gerekiyor.” diye belirtti.

İtalya Başbakanı Mateo Renzi, hafta sonu bir televizyona verdiği röportajda, İtalya’nın bir “istila” hazırlığı yaptığını reddetti fakat daha geniş bir askeri müdahaleye açık kapı bıraktı. Renzi,“Müdahale etmek için bir ihtiyaç varsa, İtalya geri adım atmayacak.” diye belirtti. Devamında, “Ancak bu, bugünün konusu değil. 5.000 asker gönderme düşüncesi masada değil.” açıklamasını yaptı.

Renzi’nin aleni yalanlamalarına rağmen İtalya hükümeti, en az 40 gizli servis ajanı ve 50 Özel Kuvvet askerini, çok daha büyük bir askeri operasyona zemin hazırlamak için zaten konuşlandırmıştı. Financial Times’ın aktardığı ismi açıklanmayan Roma’daki Batılı bir diplomata göre, İtalya, “[Libya’ya] Girmede yeşil ışığa bir kez sahip olduğunda operasyonel açıdan oldukça iyi durumda. Ne yapmak istediklerine dair net bir modele sahipler.”

Libya’da genişletilmiş askeri operasyonlar için basında yer alan başlıca etken, on beş yıldır emperyalist askeri müdahale ile harap edilmiş Ortadoğu ve Kuzey Afrika’daki ülkelerinden Avrupa’daki güvenli yerlere kaçmaya devam eden yüz binlerce sığınmacıyı engellemek için daha kapsamlı çaba gösterilmesidir.

IHS Country Risk MENA uzman analist Ludovico Carlino, geçtiğimiz ayın sonunda, Tunisia Live’a, “İlkbaharın yaklaşması ve Libya’dan yeni bir sığınmacı akını ihtimali, açıkça, bir askeri müdahale ve onun ana hatları üzerine anlaşma yönündeki batılı planları hızlandırıyor.” dedi. Son günlerde, Türkiye’den tekneyle Yunanistan’a ulaşmak isteyen çoğunlukla Suriye, Irak ve Afganistan’dan gelen sığınmacıları geri püskürtmeye çalışan Avrupa Birliği ve NATO, Ege Denizi’nde askeri operasyonları arttırmış durumda.

9 Mart 2016

İngilizce özgün metin